Сирәк җир, еш кулланыла торган аналогия, нефть сәнәгатьнең каны булса, сәнәгать витаминнары дип әйтергә мөмкин. Сирәк җир металлары - химик элементларның периодик таблицасындагы 17 элементтан торган металлар төркеме, мәсәлән,лантан, церийһәм празеодим, алар электроникада, нефть химиясендә, металлургиядә һәм башка өлкәләрдә киң кулланыла. Бу элементлар төрле продуктлар һәм процессларның эшчәнлеген һәм функциональлеген яхшыртуда мөһим роль уйный.
Галимнәр сирәк җир металларын куллануның яңа ысулларын һәр 3-5 ел саен ача алалар, һәм һәр алты уйлап табуның берсе сирәк җир металларына таяна. Бу сирәк җир металларының технологик алгарышларга һәм инновацияләргә керткән зур һәм өзлексез өлешен күрсәтә.
Кытай сирәк җир металларының бай запасларына ия, ул запаслар, җитештерү күләме һәм экспорт күләме буенча дөньяда беренче урында тора. Бу Кытайның мул табигый ресурсларын гына түгел, ә сирәк җир металларын чыгару, эшкәртү һәм таратудагы көчле мөмкинлекләрен дә күрсәтә. Шул ук вакытта, Кытай - барлык 17 сирәк җир металларын, бигрәк тә урта һәм авыр сирәк җир металларын, хәрби кулланылышта күренекле итеп тәэмин итә алган бердәнбер ил. Кытайның
бу өлкәдә өстенлек итүче позиция башка илләрдән зур игътибар һәм көнләшү җәлеп итте.
1839 елда, Мойсандер исемле швед кешесе церий җирендә башка элементлар да барлыгын ачыклагач, аңа "лантан" дип исем бирелгән. Ул элементны "Лантан" дип атау өчен "яшерен" дигән грек сүзен алган, бу карар химик элементларны классификацияләүдә һәм аңлауда мөһим адым булган.
Лантанның кулланылышы бик киң. Мәсәлән, пьезоэлектрик материалларда ул механик энергияне электр энергиясенә әйләндерергә ярдәм итә һәм киресенчә, аны...датчиклар һәм актуаторлар. Җылыту материалларында лантан җылылык тапшыруны һәм тотрыклылыкны яхшыртуга ярдәм итә. Термоэлектрик материалларда ул җылылыкны электр энергиясенә әйләндерү нәтиҗәлелеген арттыра. Магнитка чыдам материалларда ул магнит үзлекләрен үзгәртә, ә люминесцент материалларда (LAN порошогы) якты һәм нәтиҗәле яктылык чыгарулар барлыкка китерә. Лантан шулай ук водород саклау материалларында да мөһим, бу водородны нәтиҗәлерәк саклау һәм чыгару мөмкинлеген бирә. Оптик пыялада ул сыну күрсәткечен һәм ачыклыкны яхшырта. Лазер материалларында ул көчле һәм төгәл лазер нурлары генерацияләү мөмкинлеген бирә. Моннан тыш, лантан төрле эретмә материалларда аларның ныклыгын, чыдамлыгын һәм башка үзлекләрен арттыру өчен кулланыла. Лантан шулай ук күп органик химик продуктлар әзерләүдә катализатор буларак кулланыла, химик реакцияләрне җиңеләйтә һәм продукт уңышын яхшырта. Моннан тыш, лантан чит илләрдә фотокаталитик авыл хуҗалыгы пленкаларында кулланыла, алар культураларның үсешен һәм саклануын яхшырту өчен өметле нәтиҗәләр күрсәттеләр. Чит илләрдә галимнәр культуралардагы лантанның роленә "супер кальций" кушаматы бирделәр, аның авыл хуҗалыгында кулланылыштагы мөһимлеген ассызыклыйлар.
Бастырылган вакыты: 2024 елның 5 декабре
